Dokumentacja przyrodnicza WPR 2023-2027

Nowe zasady podstawowego wsparcia dochodów i dopłaty dodatkowe

Dokumentacja przyrodnicza WPR 2023-2027?
Czy warto realizować interwencje rolno-środowiskowo-klimatyczne na łąkach?
Wraz z wejściem w życie zasad nowej Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 płatności obszarowe zostały ograniczone i zastąpione przez podstawowe wsparcie dochodów. By uzyskać dopłaty na poziomie zbliżonym lub wyższym w porównaniu do realiów lat wcześniejszych, rolnikom narzucono podejmowanie dodatkowych zobowiązań w ramach ekoschematów i poszukiwanie dodatkowych form wsparcia finansowego. Z całościowym przeglądem możliwości uzyskania dopłat w ramach nowej Wspólnej Polityki Rolnej można zapoznać się na dedykowanych stronach Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Dodatkowe znaczne dofinansowanie do łąk i pastwisk można uzyskać podejmując dobrowolne zobowiązania w ramach realizacji tzw. interwencji rolno-środowiskowo-klimatycznych. Warianty przyrodnicze od roku 2023 realizowane są w ramach interwencji nr 1 i 2, które zastępują wcześniejsze pakiety 4 i 5 programów rolno-środowiskowo-klimatycznych. Wymogi przewidziane w nowo projektowanych przepisach nie wykraczają ponad wcześniejsze zobowiązania programów rolnośrodowiskowych. Realizację interwencji rolno-środowiskowo-klimatycznych 2023-2027, określono jako najambitniejsze środowiskowo instrumenty nowej Wspólnej Polityki Rolnej UE. Promują one praktyki przyczyniające się do ochrony siedlisk przyrodniczych i zagrożonych gatunków ptaków, ochrony zasobów genetycznych roślin uprawnych i zwierząt gospodarskich, ochrony organizmów pożytecznych w tym zapylaczy oraz ochrony krajobrazu.

Warianty łąkowych interwencji rolno-środowiskowo-klimatycznych

W zależności od stwierdzenia na użytkach zielonych gospodarstwa siedlisk lęgowych jednego z kilku gatunków ptaków lub gatunków roślin wskaźnikowych dla łąkowych siedlisk przyrodniczych, możliwe jest podjęcie następujących wariantów interwencji rolno-środowiskowo-klimatycznych:

Wymogi realizowane w ramach interwencji rolno-środowiskowo-klimatycznych

Wymogi, które należy realizować na łąkach objętych wariantami siedliskowymi oraz ornitologicznymi przedstawiają się następująco:

1. Obowiązek posiadania planu działalności rolno-środowiskowej;
2. Obowiązek posiadania dokumentacji przyrodniczej, stanowiącej identyfikację siedliska, sporządzonej przez eksperta przyrodniczego. Warunkowo od roku 2023 jeśli na gruncie posiadamy siedlisko zidentyfikowane w krajowych dokumentach ochronnych (PO/PZO) lub warstwach cyfrowych, można realizować interwencje rolno-środowiskowo-klimatyczne bez opracowania indywidualnej dokumentacji przyrodniczej.
3. Prowadzenie rejestru działalności rolno-środowiskowo-klimatycznej
4. Zakaz: nawożenia komunalnymi osadami ściekowymi, stosowania podsiewu oraz mechanicznego niszczenia struktury gleby, w tym bronowania i przeorywania (dopuszcza się włókowanie);
5. Zakaz stosowania środków ochrony roślin. Wyjątek stanowi selektywne i miejscowe niszczenie niepożądanych gatunków roślin (w szczególności – inwazyjnych) z zastosowaniem odpowiedniego sprzętu (np. mazaczy herbicydowych);
6. Zakaz składowania biomasy wśród kęp drzew i zarośli, w rowach, jarach i innych obniżeniach terenu.
7. W przypadku gdy na łąkach występują gatunki niepożądane (określone w dokumentach krajowych). Dla poszczególnych wariantów wymogi dotyczące:
   -terminów i częstotliwości koszenia,
   -obowiązku pozostawiania części działki rolnej nieskoszonej
   – terminów i intensywności wypasu
   Mogą być zmienione przez eksperta przyrodniczego w celu eliminacji lub ograniczenia występowania gatunków negatywnie oddziałujących na siedliska łąkowe. Zmiana takich wymogów powinna być szczegółowo uzasadniona w dokumentacji przyrodniczej. Szczegóły dotyczące powyższych okoliczności oraz zakres możliwych zmian wymogów będą określone w dokumentach i przepisach krajowych;
8. Na łąkach objętych realizacją pakietów przyrodniczych istnieje zakaz pozostawiania rozdrobnionej biomasy. Należy w ciągu 2 tygodni po pokosie usuwać skoszoną lub wyciętą biomasę. Dopuszcza się także układanie biomasy w pryzmy balotowe, stogi lub brogi. W przypadku ułożenia biomasy pryzmy balotowe, stogi lub brogi. Powinna ona zostać usunięta z działki rolnej nie później niż do 1 marca kolejnego roku.
9. Zakaz tworzenia nowych, rozbudowy, przebudowy i odtwarzania istniejących urządzeń melioracji wodnych. Wyjątki to przypadki gdy urządzenia melioracyjne służą potrzebom związanym z utrzymaniem lub poprawą warunków dla chronionych gatunków lub siedlisk. Natomiast w przypadku wariantów ornitologicznych nie wpłyną również na obniżenie poziomu wód gruntowych w okresie lęgowym ptaków. Jeżeli takie działania zostaną dopuszczone i szczegółowo określone przez eksperta przyrodniczego.

Dokumenty potrzebne do złożenia e-wniosku z realizacją interwencji rolno-środowiskowo-klimatycznych

Dokumenty niezbędne do uzyskania płatności z tytułu realizacji interwencji rolno-środowiskowo-klimatycznych na rok 2024 aktualnie nie zostały jeszcze udostępnione  (wg stanu na dzień 23.03.2024). Natomiast obowiązkowe dokumenty niezbędne do składania wniosków to:

1. Oświadczenie eksperta przyrodniczego o wariantach realizowanych w danym gospodarstwie
2. Dokumentacja przyrodnicza
3. Plan działalności rolnośrodowiskowej
4. Rejestr działalności rolnośrodowiskowej – prowadzony przez rolnika

Dokumentacja przyrodnicza i plan działalności rolno-środowiskowo-klimatycznej, opracowywane są jednokrotnie na okres pięcioletniego zobowiązania. Optymalnym rozwiązaniem jest opracowanie dokumentacji przyrodniczej i planu rolno-środowiskowego z rocznym wyprzedzeniem, ale możliwe jest także równoległe opracowywanie wymaganych dokumentów i składanie e-wniosku o dodatkowe płatności w tym samym roku.

Dokumentacja przyrodnicza siedliskowa (botaniczna)

Aby skorzystać z płatności związanych z ochroną siedlisk przyrodniczych, niezbędne jest opracowanie botanicznej dokumentacji przyrodniczej. Dokumentacja taka powinna być sporządzona przez uprawnionego eksperta na formularzach udostępnionych przez ARiMR i zawierać następujące części:

1. Część ogólna – zawierająca dane rolnika lub zarządcy oraz eksperta przyrodniczego
2. Opisy działek RSS – zawierające charakterystykę siedliska przyrodniczego i opisy roślinności, identyfikację kwalifikacji działki do wariantu siedliskowego oraz informacje dotyczące położenia na obszarach chronionych, obowiązujących planach ochrony lub planach zadań ochronnych, dotychczasowego użytkowania gruntów, do których rolnik ubiega się o przyznanie płatności.
3. Spisy gatunków wskaźnikowych – wyniki spisów wskaźnikowych gatunków roślin oraz gatunków panujących (minimum jeden spis na 1 ha działki RSS)
4. Zdjęcia fitosocjologiczne – nie chodzi tutaj o fotografie ale o spisy wszystkich gatunków roślin występujących w danym punkcie charakteryzujące roślinność na działkach RSS
5. Uwagi – zestawienie uwag zebranych w trakcie opracowania dokumentacji przyrodniczej
6. Dokumentacja fotograficzna – część dokumentacji przyrodniczej z fotografiami m.in.: poszczególnych działek RSS, widoków rzutów runi, widoków poszczególnych ostoi przyrody, widoków gatunków wskaźnikowych
7. Załączniki Kartograficzne – zawierające mapy poszczególnych działek RSS i działek rolnych z oznaczeniem m.in. powierzchni niekoszonych w poszczególnych latach realizacji przyjętych wariantów, ostoi przyrody, powierzchni usuwania niepożądanej roślinności czy powierzchni z dopuszczeniem stosowania herbicydu przeciw gatunkom inwazyjnym

Ponadto ekspert przyrodniczy dodatkowo wypełnia część szczegółową Planu rolno-środowiskowo-klimatycznego z uszczegółowieniem wymogów dla każdej działki rolnej objętej dokumentacją.

Dokumentacja przyrodnicza ornitologiczna (ptasia)

Aby skorzystać z płatności związanych z ochroną siedlisk lęgowych ptaków, niezbędne jest opracowanie ornitologicznej dokumentacji przyrodniczej. Dokumentacja taka powinna być sporządzona przez uprawnionego eksperta na formularzach udostępnionych przez ARiMR i zawierać następujące części:

1. Część ogólna – zawierająca dane rolnika lub zarządcy oraz eksperta przyrodniczego
2. Opisy działek RSO – zawierające charakterystykę siedliska lęgowego ptaków, identyfikację kwalifikacji działki do wariantu ornitologicznego oraz informacje dotyczące położenia na obszarach chronionych, obowiązujących planach ochrony lub planach zadań ochronnych, dotychczasowego użytkowania gruntów, do których rolnik ubiega się o przyznanie płatności.
3. Wyniki kontroli ornitologicznych – wyniki liczenia ptaków na poszczególnych punktach kontrolnych lub wyniki obserwacji dodatkowych
4. Uwagi – zestawienie uwag zebranych w trakcie opracowania dokumentacji przyrodniczej
5. Dokumentacja fotograficzna – część dokumentacji przyrodniczej z fotografiami m.in.: poszczególnych działek RSO, widoków punktów kontrolnych, widoków poszczególnych ostoi przyrody
6. Załączniki Kartograficzne – zawierające mapy poszczególnych działek RSO i działek rolnych z oznaczeniem powierzchni niekoszonych w poszczególnych latach realizacji przyjętych wariantów

Ponadto ekspert przyrodniczy dodatkowo wypełnia część szczegółową Planu rolno-środowiskowo-klimatycznego z uszczegółowieniem wymogów dla każdej działki rolnej.

Koszty sporządzenia dokumentacji przyrodniczej – Koszty transakcyjne (zwracane rolnikom wraz z pierwszoroczną transzą płatności)

Koszty wykonania dokumentacji przyrodniczej pojawiają się jednorazowo w pierwszym roku realizacji 5 letniego zobowiązania. Dodatkowo, wraz z pierwszą transzą płatności, rolnik / zarządca otrzymuje zwrot kosztów transakcyjnych związanych z realizacją wariantów przyrodniczych na swoich gruntach. Wysokość kosztów transakcyjnych zależy od powierzchni użytków zielonych objętych dokumentacją przyrodniczą. Dodatkowo od 2023 roku koszty transakcyjne, rozbite są na część dotyczącą sporządzenia dokumentacji przyrodniczej oraz część dotyczącą określenia i doprecyzowania wymogów dla poszczególnych działek rolnych objętych dokumentacją przyrodniczą. Projekt rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027 przewiduje następujące stawki kosztów transakcyjnych:

Koszty transakcyjne związane z wykonaniem dokumentacji przyrodniczej :

Zapisz się do newslettera

Zapisz się by nie przegapić ważnych lub przydatnych informacji.

EmailWpisz swój adres e-mail

CHCĘ BYĆ NA BIEŻĄCO