Dopłaty do łąk w 2024 roku

Zmiany prawne i aktualne możliwości uzyskania płatności z tytułu interwencji rolno-środowiskowo-klimatycznych

• Dopłaty rolno-środowiskowe do łąk w roku 2024 – zmiany w przepisach
• Co to oznacza dla rolników, doradców rolnych i ekspertów przyrodniczych
• Praktyczne wskazówki dotyczące uzyskania dopłat

Czym są dopłaty rolno-środowiskowo-klimatyczne?

Dopłaty rolno-środowiskowe dawniej a obecnie interwencje rolno-środowiskowo-klimatyczne to forma wsparcia finansowego dla rolników, którzy prowadzą praktyki zgodne z zasadami ochrony środowiska przyrodniczego w swoich gospodarstwach. Celem tych dopłat jest zwiększenie bioróżnorodności, poprawa jakości cennych siedlisk przyrodniczych, siedlisk lęgowych zagrożonych gatunków ptaków oraz ochrona wód i krajobrazu wiejskiego. Uzyskiwane przez rolników płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne, mają na celu rekompensatę ponoszonych kosztów i utraconych dochodów.

Dopłaty rolno-środowiskowo-klimatyczne do łąk w roku 2024 – zmiany w przepisach

Aktualne zmiany przepisów na rok 2024 dotyczące dopłat obszarowych, publikowane są na stronach Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. https://www.gov.pl/web/arimr/krajowe-akty-prawne-na-rok-2024
W dniu 15 marca 2024 roku weszło w życie Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 marca 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20240000365/O/D20240365.pdf
Rozporządzenie to wprowadza klika istotnych zmian w kwestiach dopłat do łąk w 2024 roku, które wpłyną na możliwość uzyskania dopłat rolno-środowiskowo-klimatycznych dla rolników, gospodarujących na trwałych użytkach zielonych.

Dopłaty do łąk w 2024 roku- Wprowadzenie warstw cyfrowych siedlisk przyrodniczych i siedlisk lęgowych zagrożonych gatunków ptaków oraz ograniczenie potrzeb wykonywania pełnej dokumentacji przyrodniczej

Jedną z ważniejszych zmian, która pojawiła się w tegorocznej kampanii naboru wniosków, jest wprowadzenie do aplikacji eWniosekPlus warstw cyfrowych opracowanych przez Generalną Dyrekcję Ochrony Środowiska (GDOŚ). Warstwy te określają zasięg cennych siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk lęgowych zagrożonych ptaków, uzyskanych w ramach opracowania planów ochrony i planów zadań ochronnych dla obszarów NATURA2000 oraz innych inwentaryzacji przyrodniczych. Dla gruntów znajdujących się w zasięgu warstw cyfrowych poszczególnych siedlisk, zasadniczo nie ma konieczności opracowania dokumentacji przyrodniczej przez eksperta przyrodniczego (jedynie w szczególnych przypadkach za zgodą RDOŚ możliwe są odstępstwa dla realizacji innego wariantu niż wynikający z warstwy GDOŚ). W zdecydowanej większości przypadków gdy łąki objęte są warstwami siedlisk, rola eksperta sprowadza się do ogólnego przeglądu gruntu pod kątem stanu zachowania siedliska, obecności gatunków inwazyjnych oraz dostosowania wymogów użytkowania i opracowania części szczegółowej planu działalności rolno-środowiskowo-klimatycznej w aplikacji planu dedykowanej na rok 2024.

Dopłaty do łąk w 2024 roku – Zmniejszenie ilości dokumentów uzupełniających wnioski oraz zmiany terminów ich składania.

Do niedawna wraz z wnioskiem o płatności obszarowe i rolno-środowiskowo-kimatyczne wymagano równoległego złożenia szeregu dokumentów uzupełniających takich jak oświadczenia eksperta przyrodniczego o kwalifikacji gruntów do poszczególnych pakietów, czy informacji o wymogach na poszczególnych działkach rolnych beneficjenta. Obecnie wszystkie wymagane informacje zawierane są w Planie Działalności Rolno-Środowiskowo-Klimatycznej (Plan RSK). Termin przekazania poszczególnych stron opracowanego planu do ARiMR wydłużono do dnia 31 lipca 2024. Natomiast termin na opracowanie i przekazanie dokumentacji przyrodniczych do Instytutu Przyrodniczo Technologicznego w Falentach wydłużono do 30 listopada 2024 r.

Brak obowiązku tworzenia nowej dokumentacji przyrodniczej od roku 2025 dla rolników realizujących PRSK 2014-2020 poza obszarami Natura 2000.

Nowelizacja rozporządzenia rolno-środowiskowego znosi obowiązek wykonywania dokumentacji przyrodniczej dla rolników i zarządców realizujących na łąkach program rolno-środowiskowo klimatyczny na lata 2014 – 2020 poza obszarami Natura 2000. W przypadkach gdy siedliska łąkowe są stabilne i nie dochodzi do ich negatywnych przekształceń. Dalsza realizacja pakietów i wariantów przyrodniczych od 15 marca 2025 nie będzie wymagała opracowywania nowej dokumentacji przyrodniczej. Zadaniem eksperta przyrodniczego będzie dostosowanie wymogów do aktualnego stanu chronionych siedlisk oraz opracowanie części szczegółowej nowego planu działalności rolno-środowiskowo-klimatycznej.

Dopłaty rolno-środowiskowe do łąk w roku 2024 – Wysokość dopłat wynikających z realizacji interwencji rolno-środowiskowo-klimatycznych

Zasadniczo wysokość dopłat rolno-środowiskowych jak też tabele kosztów transakcyjnych pozostają niezmienione w stosunku do roku 2023. Stawki wysokości dopłat z tytułu realizacji interwencji rolno-środowiskowo-klimatycznych opisywaliśmy we wcześniejszych wpisach: https://arenaria.pl/dokumentacja-przyrodnicza-wpr-2023-2027/

Czy rolnicy powinni dostosować się do zmian by uzyskać płatności rolno środowiskowo-klimatyczne ?

Z punktu widzenia rolników, zmiany są zwykle niewielkie. Nowe przepisy nie zmieniają istotnie wymagań w sposobie gospodarowania na łąkach objętych programem interwencji rolno-środowiskowo-klimatycznych w stosunku do starszych wersji programów rolno-środowiskowych. Na łąkach chroniących siedliska przyrodnicze i siedliska lęgowe ptaków nadal obowiązują podobne opóźnione terminy pierwszych pokosów, jak też obowiązek pozostawiania powierzchni niekoszonych, zakazy wałowania, przeorywania, podsiewu nasion, czy nawożenia osadami ściekowymi.
Jednak na niektórych obszarach Natura 2000 gdzie nowe warstwy cyfrowe obligują do realizacji programów ochrony ptaków, wymagających bardzo późnych terminów pierwszego pokosu. Realizacja interwencji rolno-środowiskowo-klimatycznych może być nieopłacalna dla gospodarstw, które potrzebują siana o wysokiej wartości odżywczej. W takiej sytuacji rolnicy przeważnie rezygnują z dalszej realizacji programu rolno-środowiskowo-klimatycznego gdyż w takich warunkach nie spełnia on swojej podstawowej funkcji ekonomicznej – uzyskane dopłaty nie rekompensują strat i utraconych zysków.

Dopłaty do łąk w 2024 roku – Współpraca z doradcami i ekspertami przyrodniczymi

Wprowadzone od bieżącego roku warstwy cyfrowe siedlisk przyrodniczych i siedlisk lęgowych ptaków dostępne są niemal wyłącznie z poziomu aplikacji eWniosekPlus. Ważne by rolnik, doradca lub ekspert przyrodniczy przed opracowaniem wniosku zapoznał się z sytuacją danego gospodarstwa pod kątem obecności lub braku warstw cyfrowych siedlisk. Szczegółowa instrukcja obsługi aplikacji przy realizacji wariantów przyrodniczych dostępna jest na stronach ARiMR. Należy zwrócić uwagę na fakt, iż zdecydowana większość ekspertów przyrodniczych nie posiada uprawnień do obsługi aplikacji e-wniosku co stanowi pewne utrudnienie w sprawnym przebiegu współpracy na linii rolnik-doradca-ekspert. Zmiany w rozporządzeniu rolno-środowiskowym porządkują zgodność przepisów o płatnościach bezpośrednich z zasadami prawa lokalnego wprowadzanymi poprzez plany zadań ochronnych dla obszarów Natura 2000. Specyficzne wymogi obowiązujące na obszarach ochrony przyrody, które często pokrywają się powierzchniowo, może tworzyć skomplikowany system zasad i terminów co jest mało zrozumiałe zarówno dla rolników jak i doradców rolnych. Dlatego ważne jest, aby skorzystać z pomocy specjalistów, takich jak doradcy rolno-środowiskowi, czy eksperci przyrodniczy z list prowadzonych przez Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie. Jeśli rolnik nie obsługuje samodzielnie aplikacji eWniosekPlus można poprosić doradcę lub eksperta o wstępne sprawdzenie czy na danym gruncie występują warstwy chronionych siedlisk przyrodniczych „lub/i” siedlisk lęgowych zagrożonych gatunków ptaków. Można to także zrobić bezpłatnie poprzez naszą stronę wypełniając formularz.

Podsumowanie

Zmiany w rozporządzeniu rolno-środowiskowym na 2024 rok mogą w sposób pośredni, wpływać na możliwość uzyskania dopłat rolno-środowiskowo-klimatycznych przez rolników. Wprowadzenie warstw cyfrowych siedlisk przyrodniczych i siedlisk lęgowych ptaków, z jednej strony obniża koszty. Umożliwia realizację wariantów przyrodniczych, bez konieczności opracowania szczegółowej i kosztownej dokumentacji. Z drugiej strony obliguje beneficjentów do realizacji programów nastawionych na ochronę konkretnych siedlisk, ujętych w planach zadań ochronnych, co w niektórych przypadkach wyklucza dotychczasowe modele prowadzenia gospodarstwa rolnego zakładające korzystanie z dopłat rolno-środowiskowo-klimatycznych równolegle z produkcją zwierzęcą. Zmiany przepisów bardziej niż dla samych rolników odczuwalne będą dla doradców rolnośrodowiskowych oraz ekspertów przyrodniczych. To na nich spada główny ciężar weryfikacji gruntów nie tylko pod kątem występowania siedlisk terenie ale także sprawdzenia zgodności wymogów programu interwencji rolno-środowiskowo-klimatycznych z zapisami i szczegółowymi wymogami planów zadań ochronnych dla poszczególnych obszarów Natura 2000.
Przy odpowiednim dostosowaniu gospodarstwa, w ramach interwencji rolno-środowiskowo-klimatycznych. Rolnicy mogą nadal korzystać z finansowego wsparcia, jednocześnie przyczyniając się do ochrony środowiska i bioróżnorodności.